mehdi_mosad@yahoo.com

مقدمه:

ما در دنیایی زندگی می کنیم که موسوم به دهکدۀ جهانی است و در عصری به سر می بریم که عصر اطلاعات نام گرفته است. امروز اهمیت و نقش اطلاعات و ارتباطات در توسعه کشورها (بویژه سازمان ها) بر هیچ کس پوشیده نیست و حتی یکی از شاخص های توسعه تلقی می گردد. دستیابی به عملکرد موثر در هر موسسه اقتصادی مستلزم شناخت فعالیت ها و چگونگی انجام عملیات آن است که تحقق آن از راه تجزیه و تحلیل جریان گردش اطلاعات و بررسی ساختار فعالیت و سبک مدیریت مدیران موسسه امکان پذیر می باشد. توفیق در این زمینه به آگاهی از دانش فن آوری اطلاعات، آشنایی با سیستم های اطلاعات مدیریت و آگاهی نسبی از فن آوری رایانه و طراحی و استقرار سیستم های اطلاعاتی نیاز دارد.  (1)

سیستم های اطلاعاتی می توانند به سازمان ها کمک کنند تا دامنۀ فعالیت خود را به دوردست­ها توسعه دهند، کالا و خدمات جدید ارائه دهند، شغل ها و جریانات کار را تغییر شکل دهند و چه بسا که تغییرات مهمی را در نحوۀ سازماندهی کار و تجارت بوجود آورند و بدین صورت کارایی و بهره وری خود را افزایش دهند. . بنابراین مدیران برای درک بهتر نقاط ضعف و قوت داخلی و هم چنین فرصت ها و تهدیدهای محیطی و اخذ تصمیمات استراتژیک و اقدام به موقع، سریع و مناسب در مقابل رقبا نیازمند ابزارهای اطلاعاتی مناسب هستند که اطلاعات جامع، مرتبط، صحیح و به موقع در اختیار مدیران قرار دهد و امکان انجام کنترل­های مجدد را فراهم نماید. (2)

در این مقاله ابتدا تعاریف و مفاهیم سیستم ، اطلاعات ، سیستم اطلاعاتی و کاربردهای سازمانی و مدیریتی این مفاهیم مطرح و سپس روش تحقیق ، فرضیات تحقیق ، روش جمع آوری اطلاعات و در پایان نتایج حاصل از این تحقیق در شرکت بیمه کارآفرین ارایه گشته است.

الف) مفهوم سیستم

سیستم عبارت است از مجموعه ای از اجزاء به هم وابسته که در جهت رسیدن به هدف مشترک با یکدیگر تعامل دارند. در تعريفي ديگر سيستم مجموعه‌اي است از اجزاي به هم وابسته كه به علت وابستگي حاكم بر اجزاء خود كليت جديدي را پديد آورده‌اند. اجزاء سيستم ضمن برخورداري از ارتباطاتي كنشي و واكنشي از نظم و سازمان خاصي پيروي مي‌نمايند و با بهره گیری از منابع، و در تعامل با محیط ، در جهت تحقق اهدافي معين كه دليل وجودي سيستم است فعاليت مي‌كنند. همچنین ، منظور از محیط سیستم مجموعه عوامل خارجی است که بر سیستم اثر میگذارند اما سیستم کنترل کاملی بر آنها ندارد.

بر اساس تعاریف گفته شده، 5 مورد اساسي، كه به عقيده اغلب دانشمندان مديريت، در هنگام انديشيدن به سيستم ها بايد مورد توجه قرار گيرند عبارتند از:

1) اهداف سيستم     2)محيط     3)منابع سيستم    4)اجزاي تشكيل دهندة سيستم        5)مديريت سيستم

اجزای تشکیل دهنده  سیستم

در شکل زیر مهمترین اجزای تشکیل دهنده سیستم نمایش داده شده است:

 

 

محيط سيستم

درون داده‌ها

فرايند تبديل

برون داده‌ها

كنترل

 

 

 

 

 

 

 

ب) مفهوم اطلاعات

اطلاعات عبارت است از داده هایی که شکل و ساختار دارد.طبقات اطلاعات عبارتند از :

1) بيت:كوچكترين ذرة اطلاعاتي را بيت گويند. در سيستم دو دوئي يكي از دو حالت صفر و يك، يك بيت اطلاعات است.

2) بايت: از تركيب چند بيت اطلاعات (حدود 7 يا 8 بيت) يك بايت بوجود مي‌آيد.

3) داده: از تلفيق بايت هاي اطلاعاتي داده يا "اطلاع خام" شكل مي‌گيرد.

4) اطلاعات: از قرار گرفتن داده‌ها در درون يك متن معني‌دار كه اغلب بصورت پيام است اطلاعات بدست مي‌آيد. به عبارت ديگر داده‌هاي ساختار يافته يا تفسير شده را اطلاعات مي‌گويند.

5) دانش[1]:  از اطلاعات انباشته شده به صورت منظم، ساختار يافته و معني‌دار، كه از طريق تجربه، ارتباطات يا استنتاج ايجاد مي شود و ما آن را باور مي‌كنيم دانش ايجاد مي‌شود.

6) حكمت (بينش)[2]: از تلفيق دانشهاي گوناگون بينش حاصل مي‌شود. اگر كسي بتواند رابطة ميان دانشهاي گوناگون را كشف كند و قانونمنديهايي را كه نياز به مطالعه ميان رشته‌اي دارد كشف كند به حكمت دست مي‌يابد.

هر يك از طبقات اطلاعات (يعني داده، اطلاعات، دانش و حكمت) اگر بصورت دست اول باشد "اطلاعات ويژه"[3] ناميده مي‌شود. اطلاعات ويژه به طبقاتي از اطلاعات گفته مي‌شود كه در اختيار افراد معدود يا سازمان خاصي باشند. (3)

اطلاعات ويژه

دانش

اطلاعات

داده

بايت

بيت

حكمت

  

   

 

 

 

رويكرد سيستمي در سازمانها

مديران مي‌توانند براساس نظرية عمومي سيستمها مدلي را براي كل سازمان خود تهيه كنند. مديري كه با نگرش سيستمي به سازمان مي‌نگرد سازمان را كليتي مي‌بيند كه از بخشهاي گوناگوني تشكيل شده است كه هر يك علاوه بر هدف خاص خود در جهت تحقق هدف كل سازمان نيز فعاليت مي‌كند. به اين ترتيب مدير با كسب شناختي كامل از سيستم سازماني تصويري جامع در ذهن خود ايجاد مي‌كند و با ديد خاصي كه دارد مي‌كوشد وقت خود را صرف جنبه‌هاي مهمتر سازمان كند. با چنين طرز تفكري مدير قادر به شناختن ماهيت محيطي كه در آن كار مي‌كند (همچنين دروندادهاي سازمان، عمليات و بروندادهاي سازمان خود) خواهد بود و در نتيجه در موقعيت شناخته شده‌اي وظايف خود را انجام خواهد داد.

 

ج) مفهوم  سیستم های اطلاعاتی

سیستم های اطلاعاتی وظیفه ذخیره سازی داده ها، پردازش آنها در چارچوب اهداف اطلاعاتی موسسه و فراهم آوردن اطلاعات موردنیاز مدیران برای تصمیم گیری را بر عهده دارند.  

سيستم اطلاعاتي: عبارت است از هرگونه تركيبي از "افراد"، "سخت‌افزار"، "نرم‌افزار"، "شبكه‌هاي ارتباطي" و "منابع داده" كه به جمع‌آوري، جابه‌جايي و توزيع اطلاعات در سازمان مي‌پردازد. در شکل زیر ارکان این تعریف نمایش داده شده است. (4)

[4]                                                                       

                                         

افراد1

                                                             

نرم افزار2

سخت افزار5

                                                      

سیستم اطلاعاتی

 

 

داده3

شبكه ها4

 

 

 

 

 

جايگاه سيستمهاي اطلاعاتي در سطوح مختلف سازماني

سيستمهاي اطلاعاتي سه نوع حمايت اساسي براي سازمان فراهم مي‌كنند كه درهرم سازماني زير مشخص گرديده است.

حمايت استراتژيك براي ايجاد  مزيت رقابتي1

حمايت از عمليات و فرايندهاي كسب وكار3

حمايت از  تصميم‌گيري تجاری2

 

 

           

      

 

 

 

 

 

در شکل زیر جايگاه كلي سيستمهاي اطلاعاتي در سطوح مختلف سازمانی مشخص است: (5)

TPS PCS

OAS KWS

MIS DSS

ESS (EIS SIS)

مديران ارشد

مديران مياني

كاركنان دانشی

مديران عملياتي

سطح استراتژيك

سطح مديريت

سطح دانش

سطح عملياتي

[5][6][7]

 

 

 

 

 

 

طبقه بندی سیستم  های اطلاعاتی

1.سيستمهاي پردازش عمليات (Transaction Process systems)

سيستمهاي پردازش عمليات یا TPSها مثال مهمي از "سيستمهاي حمايت از عمليات" هستند كه از طريق آنها مي‌توان به ثبت و ضبط و پردازش داده‌هاي حاصل از "عملياتهاي كسب وكار" پرداخت. اين سيستمها عملياتهاي كسب كار را به 2 روش اصلي پردازش مي‌كنند:

1) پردازش دوره‌اي: كه طي آن داده‌هاي حاصل از عملياتها در طول يك دورة زماني انباشته شده و سپس بطور دوره‌اي پردازش مي‌شوند.

2) پردازش لحظه‌اي: كه در اين روش داده‌ها به محض آنكه عمليات رخ داد بلافاصله پردازش مي‌شوند. مانند سيستمهاي POS كه در بسياري از فروشگاه‌هاي خرده فروشي مورد استفاده قرار گرفته و به ثبت جريان نقدي بطور‌الكتريكي در پايانه‌ها (ترمينالها) مي‌پردازند. (6)

 

2. سيستمهاي كنترل فرايند (Process Control Systems):

سيستمهاي كنترل فرايند (PCS) سيستمهايي هستند كه "فرايندهاي فيزيكي" در كسب و كار را نظارت و كنترل مي‌كنند. براي مثال يك پالايشگاه نفت را در نظر بگيريد. در اين پالايشگاه از حس­گرهاي الكترونيك كه متصل به رايانه‌هايي هستند استفاده مي‌شود. اين حس‌گرها بطور مداوم فرايندهاي شيميايي را نظارت و كنترل مي‌نمايند و ارزيابي‌هاي در- لحظه مي‌نمايند كه امكان كنترل پالايش را مقدور مي‌سازد. (7)

3. سیستمهای اطلاعات مدیریت(MIS):

سیستمهای اطلاعات مدیریت سیستمهایی هستند که اطلاعات را به شکل گزارشهایی برای مدیران فراهم می­کنند. برای مثال مدیران فروش ممکن است از رایانه­های شبکه شده برای گرفتن گزارشات فوری از نتایج فروش محصولات و گزارشهای تحلیل فروش روزانه افراد شرکت خود بهره­گیرند. (8)

 باید توجه داشت که اصولاً مفهوم MIS تا حدی در پاسخ به نقصانهای سیستمهای رایانه­ای نخستین مانند TPS بوجود آمد؛ زیرا این سیستمها اغلب در انجام پردازشهای عملیات موفق بودند ولی اطلاعات کمی برای مدیران فراهم می­کردند.

 

4. سيستمهاي پشتيباني از تصميم(DSS):

از دهة 1970 بود كه پاره‌اي از سازندگان دست به آفرينش نظامهاي اطلاعاتي تازه‌اي زدند كه با نظامهاي اطلاعات مديريت پيشين متفاوت بود. اين نظامهاي نوين از ويژگي كنش و واكنش برخوردار بودند كه تا آن زمان سابقه نداشت .سيستمهاي پشتيباني تصميم به منظور ياري دادن به مديران در تصميم‌گيريهاي اساسي و يا حل مشكلات خاص طراحي مي‌شود و بيشتر مورد استفاده مديران مياني و سطح بالا قرار مي‌گيرد. در اينگونه سيستمها، مدلهايي رياضي براي تحليل و ارزيابي موقعيت‌هاي مختلف و راهيابي به مجموعه‌اي از گزينه‌ها براي حل مشكلات و تصميم‌گيريها ساخته مي‌شود كه در آن آثار تغيير هر يك از متغيرهاي وابسته بر تصميم‌گيريها مورد بررسي و ارزيابي قرار مي‌گيرد، تا گزينش مناسب‌ترين راه حل از ميان راه حلهاي متنوع به آساني امكان­پذير گردد. اينگونه سيستمها مي‌توانند مديران را در تصميم‌گيريهايي مانند قيمت‌گذاري محصول، تعيين حجم توليد اقتصادي و ... ياري دهند.  سيستم پشيبان تصميم هدف‌مندتر از سيستم اطلاعات مديريت است. MIS تنها اطلاعات مشخص شده و جاري را در اختيار مديران مي‌گذارد ولي DSS در پي يك تصميم خاص يا گروهي از تصميمات همچون مسيريابي، به‌رديف كردن، ارزيابي و مانند اينهاست. DSS توان تصميم‌گيري كاربران را تضمين مي‌كند در حاليكه MIS تكيه بر اطلاعات ساختارمند و هدايت آنها به سوي كاربران بويژه مديران مياني دارد. MIS همچنين در مهار كارشناسان حرفه‌اي همچون تحليل‌گران، و برنامه‌نويسان مفید است. (9)

 

5. سیستمهای پشتیبانی تصمیم­گیری گروهی(GDSS):

 تا پیش از دهۀ 1980 بیشتر نظامهای پشتیبانی تصمیم­گیری، افراد را در نظر داشتند. از آنجایی که بسیاری از کارهای سازمانی گروهی انجام می­شود کمک به تصمیم­گیریهای گروهی نیز مورد توجه قرار گرفت. از عمده کارهای گروهی تشکیل نشست­ها و جلسات می­باشد که بیش از نیمی از وقت مدیران را می­گیرد. (10)

این امر بویژه با پیچیده­تر و نامطمئن­تر شدن محیط کسب و کار که لزوم انجام تصمیم­گیریهای گروهی را پر­رنگ­تر می­کند اهمیت سیستمهای پشتیبانی تصمیم­گیری گروهی را برجسته­تر می­نماید.

 

6. سیستم های حمایت از مدیر عالی اجرایی(Executive Support System):

سیستم حمایت از مدیریت ارشد نیز بویژه در خدمت این مدیران برای تصمیم گیری در مسائل بی ساختار(unstructured) و بی سابقه است. این نظام با در هم آمیختن داده های درون سازمانی (که بیشتر بر عهده EIS است ) و داده های برون سازمانی (که بیشتر در حوزه SIS است) محیط مناسبی برای تصمیم گیری درباره مسائل دگرگونی پذیر و بهره گیری از فرصت ها فراهم می سازد. (11)

 

1-6: سیستم های اطلاعات مدیر عالی اجرایی(Executive Information System):

یک روش ارائه تعریف از EIS این است که این سیستم ها نوعی DSS هستند با این تفاوت که از نظر پایگاه داده ها قدرتمندتر، از نظر تعامل با کاربر، تواناتر و از نظر امکان مدل سازی پیشرفته تر می باشند. (12)

 

2-6: سیستم های اطلاعاتی راهبردی(Strategic Information System):

 تغییر در مفهوم نقش اطلاعات در سازمان موجب پیدایش و گسترش سیستم های اطلاعات راهبردی شده است. در دهة 1950 سیستم های اطلاعاتی تنها در پی کاستن از هزینه های کارهای کاغذ بازی به ویژه در حوزه حسابداری بودنددر دهه 1960 دیدگاه سازمان ها در زمینه بهره گیری از اطلاعات رو به دگرگونی گذاشت و دریافتند که می توان از آن به عنوان ابزار پشتیبانی عملیات جاری سازمان استفاده نمود و در دهه 1960 و 1970 بیشتر برای تهیه گزارش ها و به عنوان ابزاری برای کنترل بهتر عملیات برای مدیران مطرح گردید.

از میانه دهه 1980 مفهوم اطلاعات باز هم رو به دگرگونی گذاشت. از این زمان بود که بیشتر سازمان ها متوجه شدند اطلاعات منبعی راهبردی (استراتژیک) برای دستیابی به «مزیت رقابتی» و ابزاری کارساز برای شکست رقبا می باشد. (13)

7. سیستم های خبره(Expert System):

 ES یک سیستم مبتنی بر رایانه است که به ارائه راه حل ها یا مشاوره هایی همانند آنچه توسط یک انسان متخصص در همان شرایط ارائه می شود می پردازد ES کارهای فکری افراد حرفه ای از قبیل طراحی، تشخیص یا ارزیابی موقعیت های پیچیده که نیازمند دانش تخصصی در حوزه هایی کاملاً تعریف شده باشد را حمایت می کند.

به عنوان مثال، از سیستم های خبره در تشخیص بیماری ها، تجزیه و تحلیل مواد شیمیایی، تفسیر داده های جغرافیایی و بسیاری از فرایندهای حل مسأله که نیازمند دانش تخصصی می باشند استفاده می گردد. باید توجه داشت  علی رغم اطلاق اصطلاح «خبره» این سیستم ها حقیقتاً خبره نیستند زیرا به هر حال آنها فاقد «عقل سلیم» بوده و تنها مقداری از دانش یک انسان خبره را دارند. (14)

1-7. هوش مصنوعی(AI):

از دهه 1950میلادی تلاشهای بسیاری برای برخوردار نمودن رایانه از تواناییهای شناخت و تقلید جنبه های هوشی و ادراکی انسان آغاز شده است. هوش مصنوعی را کوششهایی تعریف میکنند که در پی ساختن نظامهای رایانه ای(سخت افزار و نرم افزار)است که رفتاری انسان وار داشته باشند.چنین سیستمهایی توان یادگیری زبانهای طبیعی،انجام وظایف انسانی(بصورت مصنوعی_روباتیک)،توان تصمیم گیری انسانی ،توان استدلال منطقی و بینش همچون انسان دارند. عامل مهم در این میان "ماشینهای هوشمند" یعنی سخت افزارهایی که چنین وظایفی را انجام خواهند داد میباشد. . از سوی دیگر  به نظر میرسد نظامهای هوشمند توانایی خبرگان را بالا میبرند ولی هرگز جانشین آنها نمیشوند و چون فاقد عقل سلیم و حس عام هستند هیچگاه نمیتوانند همچون انسان عمل کنند. (15)

2-7: برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP):

 امروزه ERP یک عنصر حیاتی برای سازمانهایی است که میخواهند در محیط پویای تجاری توان پاسخگویی ،چابکی و کارایی بالا داشته باشند. در واقع ERP پشتیبان تکنولوژیکی "کسب و کار الکترونیک" میباشد.برای مثال در یک شرکت تولیدی، نرم افزار ERP به پردازش داده های حاصل از فروش ،انبار، حمل و نقل و همچنین پیش بینی نیازمندیهای مواد اولیه و منابع انسانی میپردازد.  (16)

3-7: مدیریت روابط با مشتری (CRM):

 امروزه اهمیت توجه به مشتری بیش از هر زمان دیگری آشکار است؛ مدیران سازمانهای امروزی بهتر از هر زمان دیگری دریافته اند که در دنیای پویای رقابت مشتریان حق انتخاب دارند و جذب مشتریان جدید و حفظ آنها کاری حیاتی است . در این راستا مدیریت روابط با مشتری الزامی راهبردی است. لذا، به جرات میتوان گفت سازمانهای امروزی برای ایجاد مزیت رقابتی و برای آنکه "کسب و کار مشتری _ محو" داشته باشند نیازمند سیستمهای اطلاعاتی و CRM میباشند. CRM در حقیقت در جستجوی فراهم کردن 2 چیز است:اول، یک دیدگاه کلی و منحصر به فرد از هر مشتری برای سازمان و بویژه کارکنانی که بیشتر با مشتریان ارتباط مستقیم دارند فراهم مینماید. دوم، یک دیدگاه کلی و منحصر به فرداز سازمان و کانالهای ارتباطی آن برای مشتریان فراهم مینماید. CRM از فن آوری اطلاعات بهره میگیرد تا بسیاری از فرایندهایی که در راستای خدمت رسانی به مشتریان هستنداز قبیل فرایندهای فروش، بازاریابی و...را یکپارچه و خودکار(اتوماتیک) نماید. (17)

روش تحقيق

از آنجایی که این تحقیق در یک سازمان واقعی و عینی صورت گرفته است در زمره تحقیقات میدانی قرار میگیرد. (18) شایان ذکر است در کشورهای مختلف رتبه بندی شرکتهای بیمه بر اساس مجمو عه ای از شاخصهای کمی و کیفی گوناگون صورت میگیرد. این رتبه بندی بر اساس پورتفوی نیست و همانطور که اشاره شد بر اساس مجموعه ای از شاخصهاست. هدف از این پژوهش ارزیابی میزان بهبود در این شاخصها در شرکت بیمه کار آفرین از ابتدای تاسیس تا سال انجام تحقیق بوده است.  در این پژوهش در ابتدا گستره ای از  شاخصهای متعدد تبیین گشتند و پس از نظر خواهی و مشورت با خبرگان (اساتید دانشگاهی / مدیران شرکتهای بیمه) در نهایت 8 شاخص بعنوان شاخصهای اصلی برگزیده شدند.

هدف هر تحقیقی دست یافتن به داده هایی است که که از طریق آنها بتوان فرضیه هایی که بعنوان پاسخ احتمالی برای سوالات تحقیق مطرح شده اند را آزمون کرد.(19)

اين تحقيق در پي سنجش تاثير كاربرد سيستم‌هاي اطلاعاتي (IS) بر بهبود رتبه‌بندي شركت بيمه كارآفرين بوده و در اين راستا متناسب با هر شاخص روش مناسب جهت جمع آوری اطلاعات در نظر گرفته شده است:

1)  از پرسش‌نامه جهت سنجش 3 شاخص "رضايت‌مندي كاركنان"، "رضايتمندي مشتريان" و "سطح روابط با عرضه‌كنندگان مالي"

2)   از مصاحبه با مديران جهت سنجش 3 شاخص "موقعيت استراتژيك سازمان" ، "جایگاه رقبا" و "سياستهاي مالي"

3)  و در نهايت از جمع‌آوري داده‌هاي كمي براي سنجش شاخصهاي "سودآوري" و "سهم بازار" شركت مذكور استفاده شده است.

 جامعه آماري پژوهش موردنظر جامعه آماري مورد بررسي عبارت است از مدیران و کارکنان شعبه مرکزی و نمایندگی های استان تهران شرکت بیمه کارآفرین و سازمان بیمه مرکزی. به علت گستردگی جامعه اماری در این تحقیق (40 نفر) به عنوان نمونه آماری در نظر گرفته شده است. (20)

 

فرضیه اصلی این مقاله عبارت است از:

کاربرد سیستم های اطلاعاتی باعث بهبود رتبه بندی سازمان مورد نظر گشته است.

فرضیات فرعی این مقاله عبارتند از:

1) کسب به موقع اطلاعات صحیح توسط سیستم های اطلاعاتی باعث بهبود رتبه بندی سازمان مورد نظر گشته است.

2) کسب به موقع اطلاعات مرتبط توسط سیستم های اطلاعاتی باعث بهبود رتبه بندی سازمان مورد نظر گشته است.

3) کسب به موقع اطلاعات جامع توسط سیستم های اطلاعاتی باعث بهبود رتبه بندی  سازمان مورد نظر گشته است.

4) وجود امکان کنترل های مجدد توسط سیستم های اطلاعاتی باعث بهبود رتبه بندی سازمان مورد نظر گشته است .

الف)پرسشنامه:

از طرح پرسشنامه  در خصوص سنجش تأثیر سیستم های اطلاعاتی (IS) بر رتبه بندی شرکت بیمه کارآفرین درباره سه متغیر "رضایتمندی مشتریان"، "سطح روابط با عرضه کنندگان مالی" و "رضایتمندی کارکنان" بهره گرفته شده است.

 لازم به ذکر است که در این پژوهش سعی شده است تا از ترکیبی از روش های آماری (اعم از توصیفی و استنباطی) برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شود. بر این اساس ابتدا آنالیز توصیفی داده ها بیان گردیده و در ادامه آنالیز مربوط به آمار استنباطی آنها نیز عنوان می گردد.

جدول 1.1 آنالیز سوالات پرسشنامه

با طرح پرسشنامه و توزیع آن میان نمونه انتخابی و سپس آنالیز آنها نتایج زیر به دست آمده است. در ادامه و در خصوص انجام آزمون های مرتبط با آمار استنباطی و در ارتباط با معنی داری فرضیات از آزمون دو جمله ای (Binomial) آنهم به دلیل رتبه ای و گسسته بودن آنان استفاده گردید. جدول مربوط به فرضیات تحقیق و هر یک از سه عامل منتخب مربوط به رتبه بندی در زیر آمده است.

جدول 1.2 آزمون فرضیات

ب)تحلیل داده های کمی: همانطور که اشاره شد از جمع‌آوري داده‌هاي كمي براي سنجش شاخصهاي "سودآوري" و "سهم بازار" شركت مذكور استفاده شده است.

در خصوص سود خالص شرکت در طی سالهای 82، 83 و 84 داده های حاصل بیانگر درصد رشد بالایی در این شرکت اند که از نقطه نظر مدیران عالی سهم زیادی از درآمدهای بیمه ای این شرکت معطوف به نقطه اتکاء این شرکت یعنی برقراری نظام جامع اطلاعاتی در سازمان است که بر آن اساس مشتریان قادر خواهند بود تا از امکانات موجود در عرصه فن آوری اطلاعات در این شرکت انواع بیمه های مختلف را در کمترین زمان ممکن دریافت دارند.در طرف مقابل با کاهش هزینه ها نیز توانسته اند میزان سود آوری را ارتقاء بخشند.

           جدول 4.3 سود شرکت بیمه کارآفرین (ماخذ:گزارش عملکرد سالیانه شرکت بیمه کارآفرین)

 

اما در خصوص تأثیر سیستم های اطلاعاتی بر سهم بازار شرکت بیمه کارآفرین می توان سهم بازار آن در زمینه هایی همچون سهم از درآمد کل بیمه ای، سهم از کل خسارت پرداختی و . . . را ارزیابی نمود.

جدول  1.4 (ماخذ: عملکرد بخش خصوصی صنعت بیمه به تفکیک شرکتها سال 1382کتابخانه بیمه مرکزی)

 

 

 

 

 

نمودار 1.1 سهم حق بیمه و خسارت شرکت های بیمه در بخش خصوصی (همان ماخذ) سال 1382

نمودار 1.2  ضریب خسارت شرکت های بیمه در بخش خصوصی سال 1382  (همان ماخذ)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار  1.4 ضریب خسارت شرکت های بیمه در بخش خصوصی سال 1383 (همان ماخذ)

بازار خصوصی

نمودار 1.3   سهم شرکت های بیمه از حق بیمه و خسارت بخش خصوصی سال1383 (همان ماخذ)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پ)مصاحبه: اما در خصوص ارزیابی متغیرهای درون سازمانی همچون تأثیر سیستم های اطلاعاتی بر سیاست های مالی شرکت و نیز تأثیر آن بر موقعیت رقابتی سازمان با مدیران عالی سازمان مصاحبه هایی صورت پذیرفته است.

نتایج حاصل از مصاحبه ها نیز موید تأثیرگذاری اطلاعات صحیح، مرتبط و جامع بر روی بهبود رتبه بندی شرکت است.

موقعیت رقابتی شرکت ، بر اساس مصاحبه با مدیران ، تا اندازه زیادی در گرو به کار گیری و رشد و توسعه فن آوری اطلاعات (چه نرم افزاری و چه سخت افزاری) در شرکت است و اساساً بدون به کار گیری سیستم های اطلاعاتی شرکت قادر به ادامه فعالیت های خود نخواهد بود.

این فن آوری اطلاعات است که شرکت می تواند به آسانی بیمه نامه های خود را به مشتریان خود عرضه و برآورد کسب در آمد نماید.

در خصوص تأثیر سیستم های اطلاعاتی بر متغیرهایی همچون ثبات ریسک مالی و سیاست های مالی مدیران اذعان می دارند که با وجود سیستم های اطلاعاتی و با وجود اطلاعات درست، مرتبط، جامع و . . . سازمان حتماً قادر خواهد بود تا اطلاعات را به موقع دریافت داشته و همان زمان نیز نسبت به اتخاذ تصمیمات اقدام نماید.

نتيجه‌گيري

1-همانگونه كه در فصل قبل نيز  عنوان گرديد (با توجه به نتايج بدست آمده در خصوص هر سه شاخص منتخب رتبه‌بندي) اطلاعات صحيح را مي‌توان به عنوان عامل موثري در ارتقاء سطح رتبه‌بندي شركت مذكور به حساب آورد. اطلاعات مرتبط و جامع نيز چنين نقشي (هر چند كم‌رنگ‌تر) را در اين خصوص ايفاء مي‌كنند. اما لزوم برقراري نظام جامع كنترلي در حوزه اطلاعات (در نمونه موردنظر) نمي‌تواند به درستي توجيه كننده سطح رتبه‌بندي سازمان باشد.

2- با برقراري نظام جامع سيستم‌هاي اطلاعاتي (IS) در سازمان بيمه كارآفرين تا اندازه زيادي شركت توانسته است در طول سالهاي فعاليت خود سهم بازار خود را تا اندازه زيادي بالا برده و از طرف ديگر رشد قابل ملاحظه‌اي را نيز به خود ديده است. منطق اين بحث به كارگيري گسترده شركت فوق‌الذكر از سيستم‌هاي اطلاعاتي است. به گونه‌اي كه فروش بيمه‌ها (كه سهم زيادي از درآمد اين شركت را تامين مي‌كند) با استفاده از سيستم مذكور صورت مي‌پذيرد.

3- در  ارتباط با تاثير سيستم‌هاي اطلاعاتي بر موقعيت رقابتي شركت بيمه كارآفرين با توجه به مصاحبه‌هاي صورت گرفته با مديران عالي اين شركت و با استفاده از نظرات ديگر خبرگان اين رشته، برخورداري از سيستم‌هاي پيشرفته اطلاعاتي و بهره‌مندي از فن‌آوري‌هاي نوين اين رشته شركت توانسته است تا مزيت رقابتي خود را تا ميزان زيادي ارتقاء بخشد.

پيشنهادات:

1. نكته قابل توجه در باب تاثير سيستم‌هاي اطلاعاتي بر رتبه‌بندي سازمانها گونة طرح بندي آنهاست. كه به نحوي كه هر سيستمي هر چقدر هم كه پيشرفته‌ باشد لكن با ساختار و چارچوب سازمان هماهنگ نباشد كارايي لازم را به دنبال نخواهد داشت. لذا به شركت‌ بیمه کارآفرین توصيه مي‌شود تا مطابق با خروجي‌هاي درخواستي چارچوب مناسبي براي سازمان خود برگزيده و آنگاه اقدام به بكارگيري فن‌آوريهاي پيشرفته نمايند.

2.  مي‌دانيم كه نيروي انساني در هر سازمان منبعي استراتژيك به شمار مي‌رود. براساس مشاهدات صورت گرفته در شعبه مركزي و شعبات استان تهران شركت بيمه كارآفرين اينطور به نظر مي‌رسد كه از بعد «نيروي انساني متخصص» بويژه در زمينه سيستم‌هاي اطلاعاتي و انفورماتيك كمبودهايي حس مي‌شود. به شركت بيمه كارآفرين پيشنهاد مي‌شود تا از طريق اجراي برنامه‌هاي آموزشي منابع انساني يا جذب نيروهاي متخصص علاوه بر رفع كمبودها به مزيت رقابتي دست يابد. اهميت اين امر زماني بيشتر مطرح مي‌شود كه مي‌بينيم از نظر ميانگين سني كاركنان، اين سازمان بسيار جوان مي‌باشد. اين امر 2 جنبه دارد. يكي بي‌تجربگي نسبي افراد كه البته با اجراي برنامه‌هاي آموزشي مناسب تا حد زيادي قابل پوشش است واما جنبه مهمتر آن كه مي‌تواند نيروي انساني اين سازمان را عامل مزيت رقابتي نمايد «طراوت، روحیه ریسک پذیری، خلاقیت و روابط عمومی قوی» است كه عمدتاً در سازمانهاي جوان بيشتر و بهتر مشاهده مي‌شود. به مديران سازمان پيشنهاد مي‌شود به مورد اخير بيشتر توجه مبذول دارند و با برنامه ريزي صحيح در زمينه سيستم‌هاي آموزش و هم چنين سيستم‌هاي انگيزش از اين فرصت كه در داخل سازمان آنها وجود دارد بهتر بهره گيرند

3. به شركت بيمه كارآفرين پيشنهاد مي‌شود تا ضمن گسترش كمي وكيفي شبكه توزيع بيمه در كشور در بروز رساني نظام‌هاي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري خود تلاش نمايد چرا كه امروزه رقابت ميان سازمان‌ها سرعتي قابل توجه به خود گرفته است و اين شركت نيز چنانچه بخواهد خود را همچنان در حد بيمه‌گران موفق كشور بداند مي‌بايستي فعاليت‌هاي خود را همگام با شركت‌هاي بزرگ دنيا پيش ببرد.

4. آنچه در صحبت‌هاي مديران رده عالي سازمان به چشم مي‌خورد اجراي يك طرح توسعه چند ساله مي‌باشد كه در 2 سال اول اجرا اين طرح با موفقيت پيش رفته است كه اين امر قابل ستايش است. اما نكته مهمي كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه اين شركت تصميم دارد در پايان اجراي اين طرح به يك شركت مطرح در خاورميانه مبدل گردد كه اين امر نيازمند مطالعات بسيار دقيق در زمينه‌هايي هم چون بازار منطقه، فرهنگ‌ها، دولت‌ها و رقبا مي‌باشد. با توجه به جوان بودن سازمان مربوط هم از بعد ميانگين سني كاركنان و هم از بعد تاريخ شروع فعاليت به مديران اين سازمان پيشنهاد مي شود كه به انجام ائتلاف هاي استراتژيك با شركتهاي قدرتمندتر بيمه در منطقه نيز بينديشند.

5.  نکته دیگری که سازمان مربوطه نباید از آن غافل شود رشد برخی از شرکتهای بیمه خصوصی همچون پارسیان ،سینا ، رازی وملت است که موجب ایجاد رقابت حساس تری بین شرکتهای بیمه خصوصی می شود. شرکت بیمه کارآفرین نباید فر اموش کند که بهره گیری از سیستم On –line که امروز به عنوان مزیت رقابتی این سازمان مطرح است قطعاً به زودی از سوی رقبا نیز به کار گرفته خواهد شد و لذا  از همین حالا باید به جستجوی راههای جدید ایجاد مزیت رقابتی بپردازد. ضمن آنکه ناگفته نماند همین سیستم On –line فعلی نیز نواقصی دارد ؛ از جمله اینکه چندان User – Friendly نیست و همچنین بطور کلی کار با اینترنت برای همه مشتریان این سازمان آسان نیست لذ ا تلاش برای رفع نواقص و توسعه و بهبود آن ضروری است.

6.   به بيمه مركزي پيشنهاد مي‌شود تا مطابق با تحولات صورت گرفته در بخش دولتي و در ادامه اجراي سياست‌هاي اصل 44 قانون اساسي حمايت خود را از بخش خصوصي هر چه بيشتر نموده تا شركت‌هاي بيمه خصوصي نيز بتوانند با پياده‌سازي نظام‌هاي نوين بيمه در كشور در ارتقاء و باروري بيش از پيش اين حوزه بكوشند. آنچه مشاهده مي شود اين است كه صنعت بيمه نيز هم چون بسياري از صنايع ديگر دركشور از رقابت ناعادلانه بخش دولتي با بخش خصوصي (بدليل وجود حمايت‌هاي خاص از بخش دولتي) رنج مي‌برد. بايد به خاطر داشته باشيم كه تا زماني كه اين معضل برطرف نگردد نه تنها در سطح بين‌المللي نمي‌توانيم حرفي براي گرفتن داشته باشيم بلكه در داخل نيز موجبات بي‌رمق شدن اين صنعت را فراهم خواهيم كرد.

7. به بيمه مركزي پيشنهاد مي‌شود تا همگام با راهبردهاي نوين صنعت بيمه در دنيا گام برداشته و در جهت چند نرخي نمودن حق بيمه تلاش نمايد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضمیمه پژوهش : پرسشنامه

 

 

منابع و ماخذ:

1-مستاجران – علی، سیستم های اطلاعات مدیریت، اول، شرکت خدمات حسابرسی و مدیریت پتروشیمی، تهران،1378 ص29

2- الف سن – جیمز و لادون – کنت سی، سیستم های اطلاعاتی در مدیریت با کاربردهای تجارت الکترونیک و اینترنت، محمدراد، اول، نگاه دانش، تهران، 1382 ص11

3-  رضاییان- علی، سیستم اطلاعات مدیریت، چهارم، سمت، تهران، 1382 ص8

4. O´Brien,James, Management Information Systems, Sixth edition, McGraw Hill, USA , 1990 , P15

5. رضاییان، علی ، کاربرد فن آورد اطلاعات در سازمان، جزوه درسی مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، نیمسال دوم 85-84

 6. O´Brien,James, Management Information Systems, Sixth edition, McGraw Hill, USA , 1990 , P23

7. همان ماخذ ص 23

8. همان ماخذ ص 24

9. لاودن و لاودن ، مترجم: رضایی نژاد-عبدالرضا ، نظامهای اطلاعات مدیریت ، چاپ دوم ، موسسه خدمات فرهنگی رسا ، 1378 ص370

10. همان ماخذ ص 375

11. A.Senn,James, Information Systems in Management, Fourth edition, wadsworth publishing company, U.S.A, 1990 , P579

12. Gray, Paul, Decision Support and executive information systems, Parentice Hall, U.S.A, 1994,  P304

13. لاودن و لاودن ، مترجم: رضایی نژاد-عبدالرضا ، نظامهای اطلاعات مدیریت ، چاپ دوم ، موسسه خدمات فرهنگی رسا ، 1378 ص77

14. Alter – steven, Information systems, The Benjamin Cummings Publishing co, USA, 1991, P138

15. 13. لاودن و لاودن ، مترجم: رضایی نژاد-عبدالرضا ، نظامهای اطلاعات مدیریت ، چاپ دوم ، موسسه خدمات فرهنگی رسا ، 1378 ص387

16. O´Brien,James, Management Information Systems, Sixth edition, McGraw Hill, USA , 1990 , P192

17. همان ماخذ ص 182

18-خاكي ـ‌ غلام رضا، روش تحقيق با رويكردي به پايان نامه نويسي، مركز تحقيقات علمي كشور با همكاري كانون فرهنگي انتشارات درايت  ص 216

19 . همان ماخذ ص 159

20. خليلي ـ ناصر و دانشوري ـ ابراهيم، روش تحقيق و كاربردهاي آن در مديريت، چاپ اول، نشر آروين،1378 ، ص 88 و89